یوسف سلمان‌خواه، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تشریح روند پیگیری پرونده ثبت‌جهانی ماسوله اظهار کرد: این پرونده از سال ۲۰۲۰ در فهرست موقت میراث‌جهانی قرار داشت و در طول سال‌های گذشته، این تصور در میان بخش قابل‌توجهی از مردم شکل گرفته بود که ماسوله پیش‌تر به ثبت‌جهانی رسیده است، از همین رو، این پرسش بارها مطرح می‌شد که چرا شهری با چنین شهرت و جایگاه فرهنگی و تاریخی، هنوز در فهرست میراث‌جهانی ثبت نشده است.
او با اشاره به سابقه طولانی پیگیری این پرونده افزود: پرونده ماسوله پس از بیش از دو دهه انتظار، در اجلاس ریاض نیز مطرح شد و در جریان بررسی‌های انجام‌شده، موضوعاتی درباره صنعت باستانی آهنگری و ذوب فلز و ارتباط آن با رمه‌داری مورد توجه قرار گرفت. در این مرحله، ضمن حفظ پرونده، مقرر شد برخی ابهامات و پرسش‌های مطرح‌شده با انجام مطالعات تکمیلی و ارائه مستندات دقیق‌تر پاسخ داده شود.
تشکیل تیم چندرشته‌ای برای پاسخ‌گویی به ابهامات پرونده
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان ادامه داد: بر همین اساس، از مرداد ۱۴۰۴ تیمی تخصصی و فنی با مشارکت کارشناسان حوزه‌های مختلف، از جمله باستان‌شناسی، زمین‌شناسی، جنگل‌شناسی و مردم‌شناسی تشکیل شد تا ابعاد مختلف پرونده را بررسی و پاسخ‌های علمی و مستند برای ابهامات مطرح‌شده فراهم کند.
سلمان‌خواه با بیان اینکه این فعالیت‌ها طی چند ماه و به سرپرستی مصطفی پورعلی دنبال شد، افزود: در این مسیر، حمایت‌های لازم در وزارتخانه و استان گیلان صورت گرفت و مجموعه‌ای از اقدامات علمی، کارشناسی و اجرایی برای پیشبرد پرونده در دستور کار قرار گرفت.
او همچنین به نقش مدیریت استان در هماهنگی دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد و گفت: استاندار گیلان جلسه‌ای ویژه برای پیگیری ثبت‌جهانی ماسوله برگزار کرد و در ادامه، فرمانی ۲۴ ماده‌ای به تصویب رسید که بر اساس آن، دستگاه‌های ذی‌ربط موظف شدند اقدامات عمرانی و تاسیساتی مرتبط را پیش ببرند.
به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان، در کنار این اقدامات اجرایی، فعالیت‌های علمی و تخصصی با مشارکت باستان‌شناسان و گروه‌های چینی که پیش از مردادماه نیز در منطقه حضور یافته بودند، ادامه پیدا کرد تا مستندات پرونده از پشتوانه پژوهشی دقیق‌تری برخوردار شود.
کشف ظرفیت‌های تمدنی ماسوله در سایه پژوهش‌های باستان‌شناسی
سلمان‌خواه با تاکید بر ضرورت بازتعریف جایگاه ماسوله در عرصه بین‌المللی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم در مسیر معرفی این شهر آن بود که ماسوله در افکار عمومی جهان بیشتر به‌عنوان یک مقصد گردشگری شناخته می‌شد درحالی‌که ابعاد تاریخی، تمدنی و صنعتی آن نیز واجد اهمیت فراوان است و باید در معرفی این میراث به جامعه جهانی مورد توجه قرار گیرد.
او افزود: در همین راستا، گروه‌های باستان‌شناسی و مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران وارد مطالعات تخصصی شدند و شناسایی کوره‌های مرتبط با تولید آهن اسفنجی در منطقه، زمینه انتشار مقالات علمی در نشریات نمایه‌شده در پایگاه ISI و انتشار پژوهش‌هایی از سوی دانشگاه‌های معتبر ایران را فراهم کرد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان ادامه داد: گروه‌های چینی نیز گزارش یافته‌های خود را منتشر کردند و نتایج مطالعات مرتبط با چهار کوره اسفنجی، فرایند ذوب فلز و تولید محصولات را به نمایش گذاشتند.
به گفته او، این مطالعات در تبیین پیشینه صنعتی منطقه و روشن‌تر شدن پیوند میان فعالیت‌های تولیدی، شیوه‌های معیشت و سکونتگاه‌های تاریخی پیرامون ماسوله اهمیت دارد و می‌تواند به ارائه تصویری جامع‌تر از ارزش‌های این پهنه تاریخی کمک کند.
سلمان‌خواه با تشریح روند حضور ارزیاب بین‌المللی در استان گیلان گفت: سفر ارزیاب با تاخیر انجام شد، اما او بلافاصله پس از ورود به استان، بازدیدهای میدانی را آغاز کرد. پس از هر بازدید نیز نشست‌های تخصصی و فنی برگزار می‌شد و کارشناسان طی ساعت‌ها گفت‌وگو و بررسی، به پرسش‌ها و ابهامات مطرح‌شده پاسخ می‌دادند.
او با اشاره به بازدید ارزیاب از گیلوندرود و محوطه باستانی مالمون اظهار کرد: بررسی این محدوده از بخش‌های قابل‌توجه برنامه میدانی بود، به‌گونه‌ای که بازدید از منطقه بیش از سه ساعت به طول انجامید.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان افزود: یکی از موضوعاتی که توجه ارزیاب را به خود جلب کرد، حضور چوپانان و نقش آنان در حفاظت از این محدوده بود. در جریان بازدید، گستره‌ای از گورها مشاهده شد و یک کوره مرتبط با تولید آهن اسفنجی که از آن با عنوان «شاه‌کوره» یاد می‌شد نیز مورد توجه قرار گرفت.
او ادامه داد: همچنین نشانه‌هایی از سکونتگاه‌های پیرامونی شناسایی شد که بررسی دقیق‌تر آن‌ها به انجام کاوش‌های تکمیلی در فصل‌های دوم و سوم نیاز دارد.
سلمان‌خواه با اشاره به اهمیت دانش بومی و حافظه تاریخی جوامع محلی در تکمیل مستندات پرونده گفت: در جریان این بازدید، ارزیاب با چوپانی گفت‌وگو کرد که پنج نسل از خانواده‌اش در آن منطقه زندگی کرده‌اند و اطلاعات و داده‌های پیشین درباره محدوده نیز در این گفت‌وگو به او منتقل شد.
توجه ویژه ارزیاب به جزئیات و روایت‌های مردم‌محور
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان با توصیف رویکرد ارزیاب در جریان بازدیدها اظهار کرد: او فردی بسیار وقت‌شناس و حساس به جزئیات بود، همه موضوعات را یادداشت می‌کرد و پرسش‌های خود را با دقت مطرح می‌ساخت.
او افزود: یکی از محورهای مورد توجه ارزیاب، گفت‌وگوهای مردم‌محور بود. در ماسوله نیز با افرادی از گروه‌های سنی مختلف، از بالای ۶۰ سال تا کمتر از ۳۰ سال، گفت‌وگو شد تا ابعاد مختلف ارتباط جامعه محلی با میراث تاریخی و فرهنگی منطقه مورد بررسی قرار گیرد.
سلمان‌خواه با اشاره به روند اجرای برنامه بازدیدها بیان کرد: برنامه‌ریزی برای حضور ارزیاب بسیار عالی انجام شد.
ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری گیلان در مسیر ارزیابی
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان در ادامه به بازدیدهای فرهنگی و گردشگری ارزیاب اشاره کرد و گفت: در محور فومن به ماسوله، یک مزرعه گردشگری کشاورزی توجه او را جلب کرد، به‌ویژه آنکه بیش از هزار نفر در آن روز در این محدوده حضور داشتند.
سلمان‌خواه با اشاره به دیگر بخش‌های مورد بازدید اظهار کرد: مجسمه آناهیتا، پیاده‌راه فرهنگی رشت، هتل ایران، گذر بازار و گذر غذا نیز در برنامه بازدیدها قرار داشتند و موزه میراث روستایی گیلان نیز توجه ویژه ارزیاب را به خود جلب کرد.
به گفته او، ارزیاب با اشاره به تجربه بازدید از نمونه‌ای مشابه در کوالالامپور مالزی، ظرفیت موزه میراث روستایی را از منظر قابلیت الگوبرداری و تعمیم این تجربه مورد توجه دانست.
انتهای پیام/
نظر شما